آرزو رستم زاد
وقتى در سوز سرما يقه پالتو را تا آخر بالا مى دهى، دست ها را در جيب مى كنى و با خيال آتش بخارى، نفس هاى بى بخارت را از پشت شال پشمى «ها» مى كنى روى پوست سرخ منجمد شده ات، نفرين تو به سرما شايد هيچ وقت دامن زمستان را نگيرد؛ تا هستند كسانى كه دعا دعا مى كنند زمستان بيايد و دنيايشان يك چند روزى رنگى تر شود.
آنها ياد گرفته اند... ياد كه نه! فرصت دارند به جاى در افتادن با سرما و گل و شل خيابان هاى شهر، لذت ببرند. دنياى از ما بهتران برف و بورانش هم زيباتر است و سوز سرمايش، بهترين بهانه است براى خوش گذرانى! يك جفت دستكش چرمى شايد گاهى بيش از آنكه فكر گرما دادن دستان يخ زده توى جيب ها باشد، به درد نشستن روى دسته يك چمدان در مظان انفجار بخورد. به درد گوله كردن برف هاى دامنه آلپ. يا مثلاً برف هاى خشك و پودرى فرو ريخته از يك گنبد رنگين در روسيه. «امسال كجا برويم؟»... «دشت هاى تبت! نه، پيرنه!»... «پيرنه تكرارى شده. مديترانه جالب تر نيست؟»
آن سوى ديوار
اولين بارى كه گفته شد «بسيار سفر بايد تا پخته شود خامى»، بدون شك مقصود هيچ كس «بسيار هواپيما سوارى» يا «بسيار خوش گذرانى» نبوده است! اما كم كم اوضاع به جايى رسيد كه پخته شدن خام و باقى درس هاى اخلاقى اين چنينى، زير ديوار سنگينى مدفون شد كه اساسش چند اسكناس درشت بود.
يك سوى ديوار، مردمى ماندند كه چشم اندازشان تنها ديوار اسكناسى بود و تلاش براى بالا رفتن از اين ديوار يا تخريب آن كه تنها نتيجه اش يك سفر نصف و نيمه به شمال آن هم هر چند سال يك بار مى شد و آن سوتر، مردمى تكيه داده به ديوار اسكناسى، رو به مناظر خوش طبيعت كه براى چمدان بستن، تابستان و زمستان نمى شناختند.
ورود به بحث سفرهاى زمستانى براى آنها كه پشت ديوار مانده اند يك نگاه رؤيايى از بالاى ديوار است به خوش گذرانى اين طرفى ها و براى آن سوى ديوارى ها، شايد يك راهنماى كلى براى اضافه شدن به گزينه هاى پيش روى زمستان امسال شان.
ييلاق و قشلاق مدرن
اگر ييلاق و قشلاق واژه هاى الگوى ذهنمان باشند، اولين مفهوم سفرهاى زمستانى مى شود استفاده از هواى معتدل مناطق گرمسيرى. يا ييلاقى مدرنيزه شده به مناطق معتدل تر. از كيش و قشم و بندر عباس گرفته تا نواحى خط استوا و آمازون و... كه انتخاب اين مناطق طبيعتاً به ميزان تنوع طلبى و پشتوانه مالى مسافر بستگى دارد.
اما يك حساب سرانگشتى كافى است تا حساب اين سفرها را از قشلاق هاى عشايرى جدا كند. سفرهاى زمستانى كه لفظ زمستان را نه به خاطر فصل زمستان، كه صرفاً به دليل سرماى هوا يدك مى كشند، دلايلى مهم تر از تنوع طلبى دارند.
پاى صحبت دكتر عليزاده، جامعه شناس كه بنشينيم، اولين جملات او كافى است تا تكليف كار را يكسره كند: «در اينكه در گذشته ييلاق و قشلاق اجزاى جدا نشدنى از طبيعت زيستى دسته اى از مردم ما بوده، هيچ شكى نيست. اما سفرهاى زمستانى فعلى شايد بيش از آنكه تكرار الگوهاى سنتى باشد، بتواند يك نوع الگو بردارى جديد از غرب محسوب شود. در ايران برخلاف كشورهاى ديگر، ما تعطيلات زمستانه نداريم. بنابراين زمستان فصل كار و تحصيل ما است و سفر در اين فصل كمتر انتظار مى رود. بنابراين در كشور ما بيشتر قشر مرفه به سفرهاى زمستانى مى روند كه تجربه زندگى در خارج از ايران را داشته اند و در اينجا هم طبق همان فرهنگ رفتار مى كنند.»
اما مژگان كرمانى، كارشناس توريسم در مورد علت اين سفرها معتقد است: «در درجه اول ما نبايد سفر را محدود به زمان خاصى كنيم و اگر قرار بر تقسيم بندى سفرها به زمستانى و تابستانى باشد، بايد اين نكته را در نظر گرفت كه بعضى از مناطق حقيقتاً جاذبه هاى گردشگرى بيشترى در زمستان دارند. هرچند كه با وجود فشارهاى زندگى امروز، تنوع لازمه زندگى است. حالا چه در تابستان و چه در زمستان. علاوه بر اين، مناطق ديدنى دنيا تمام افراد را راغب به سفر مى كند. اما اين سفرها چون عموماً در ايران و حتى آسيا پر خرج هستند، فقط از عهده قشر مرفه بر مى آيد.»
كيش؛ هميشه روى بورس
در ميان سفرهاى داخلى زمستانى، سفر به جنوب ايران، خصوصاً قشم و كيش بيشتر از مناطق ديگر طرفدار دارد. از گرما كه بگذريم، موقعيت تجارى اين مناطق براى خريدهاى زمستانه، خيلى ها را راغب به اين سفرها مى كند.
مازيار اسكندرى مسؤول روابط عمومى يكى از آژانس هاى مسافرتى داخلى مى گويد: «با وجود افت مراجعه در زمستان، مراجعان سفرهاى كيش باز هم بيشتر از بقيه سفرها هستند. چون كيش در اين فصل هم هواى مساعدى دارد و هم مردم مى توانند خريد لباس زمستانى شان را به قيمت ارزان ترى انجام دهند.»
براى يك سفر ۳ روزه به كيش هزينه ۱۵۰ هزار تومان رفت و برگشت و اقامت بدون ناهار و شام، از پيش تعيين شده است. باقى هزينه ها بستگى به دست و دلبازى شما در خريد كردن و صرف هزينه هاى گران قيمت غذا دارد.
اما اگر معيار اعتدال هوا را با معيارهاى يك سفر مذهبى عوض كنيم، مشهد اولين شهرى است كه هنوز مسافران خودش را دارد.
اسكندرى مى گويد: «چون مشهد در تابستان ها هميشه شلوغ است، معمولاً فرصت زيارت در زمستان بهتر نصيب مى شود. بنابراين مسافران زيادى به جاى تابستان، زمستان را براى سفر به مشهد انتخاب مى كنند.»
به جز اين تورهاى گردشگرى متداول، تورهاى طبيعت گردى كه با سفر به مناطق كويرى و جنگلى قصد كشف طبيعت بكر را دارند هم فعاليت خاصى براى زمستان شروع مى كنند. بازديد از مناطق كويرى شايد در زمستان عاقلانه تر از سفر به جنگل هاى مرطوب شمال باشد. به هر حال تحمل باران و گل و لاى جنگل ها غير ممكن تر از تحمل سرماى سوزناك كويرى به نظر مى رسد!
بيا با هم بريم سفر...!
بالا رفتن آمار سفرهاى دوبى بيش از آن تكرارى است كه رغبتى براى نوشتنش بماند. تنها شايد همين قدر كفايت كند كه دوبى، تابستان و زمستان نمى شناسد. اين شهر هميشه تفرجگاه و مركز خريد براى ايرانى ها بوده است.
نرگس مرادى از كاركنان يك آژانس مسافرتى خارجى اين را مى گويد و اضافه مى كند: «دوبى براى ايرانى ها و ارمنستان براى ارامنه جاى خودشان را دارند. اما امسال براى لندن و فرانسه تور گذاشته ايم كه با وجود بالاتر بودن قيمت شان، از همين حالا تعدادى بليت رزرو شده است.»
مرادى مى گويد: «هزينه سفر در كريسمس بيشتر از ايام ديگر سال است. چون بليت هواپيما و هزينه هتل ها گران ترند. در هر تعطيلات بين ماه، مثل چند روز تعطيلى بهمن ماه امسال هم كه افزايش قيمت جاى خودش را دارد.»
به غير از كشورهاى اروپايى، كشورهايى مثل لبنان و هند با مناظر زيبايى كه دارند و تايلند با امكانات و جذابيت هاى خاص خودش، گزينه هاى ارزان قيمت ترى براى سفرهاى زمستانى به شمار مى روند كه البته نمى توانند به اندازه كشورهاى مسيحى در زمستان و حول و حوش كريسمس، توريست جذب كنند.
از آبعلى تا ارزروم
زمستان منهاى برف مساوى است با ويزا به علاوه چوب اسكى! براى جماعت برف باز و اهل اسكى هيچ چيز كسل كننده تر از يك زمستان خشك بدون برف نيست. يك جفت چوب اسكى، اگر سفرهاى يك روزه زير ۱۰ هزار تومانى به پيست هاى آبعلى و شمشك و ديزين و دربندسر را نتواند به خود ببيند، به دامنه كوه هاى بقيه دنيا كه مى تواند اميد داشته باشد!
اما اين ها فقط استثناهايى هستند كه ممكن است اتفاق بيفتند. دامنه كوه هاى داخلى معمولاً آنقدر پر برف هستند كه بتوانند با صرف هزينه اى كم، زمستانى به ياد ماندنى براى شما بسازند. كافى است يك دست از لباس هاى گرمتان را بپوشيد تا با بقيه امكاناتى كه تور در اختيارتان مى گذارد، يك روز برفى پر خاطره داشته باشيد. اين سفر، تنها سفرى است كه با شرايط ماها همخوانى دارد!
مرادى مى گويد: «هزينه اين سفرهاى يك روزه، به همراه صبحانه و ناهار و بيمه و كلاس آموزشى و اجاره لوازم اسكى ۱۰ هزار تومان و بدون ناهار ۷ هزار تومان است. هرچند اين قيمت در روزهاى برفى بالاتر مى رود.»
با اينكه اكثر افراد، حتى اگر كوه ها واقعاً مناسب اين كار نباشند، ترجيح مى دهند در داخل كشور اسكى كنند، اما كسانى هم هستند كه پيست هاى داخلى دلشان را بزند و اين تنوع طلبى خرج روى دستشان بگذارد. مرادى مى گويد: «سال قبل با اينكه برف خوبى در ايران آمد، اما باز ما مراجعانى داشتيم كه ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان خرج تور اسكى ارزروم تركيه كرده اند.»
سفر به قونيه
سالروز وفات مولانا و مراسم عرفانى كه هر سال در قونيه برگزار مى شود، نه فقط جماعت دوستدار مولانا و عرفان را به تماشاى سماع مى كشاند، كه درويشان بسيارى را هم ملزم مى كند تا بليت هاى سفر به قونيه را براى بيست و چهارم تا بيست و هفتم آذرماه رزرو كنند.
مهدى اوليايى مدير برنامه ريزى يك آژانس گردشگرى مى گويد: «بيشترين دليل سفر به تركيه در فصل سرما، تماشا يا شركت در مراسم سماع قونيه است و در سال هاى اخير كنسرت هاى موسيقى سنتى يا عرفانى هم كه در كنار اين مراسم برگزار مى شوند، آمار مسافران ما را بالاتر برده اند.»
براى سفر به قونيه از راه زمينى هزينه ۱۹۰ هزار تومان كفايت مى كند. اين مبلغ، صبحانه و شام اين چند روز را هم در بر مى گيرد. سفر هوايى به قونيه با توجه به امكانات پرواز و شرايطى كه براى شما فراهم مى شود، ۳۸۰ تا ۷۰۰ هزار تومان هزينه دارد.
براى اين سوى ديوارى ها اما، رؤيابافى كه جرم نيست. هست؟! پس مى توانيد تمام آنچه را كه خوانده ايد، يك پيشنهاد سفر براى خودتان تلقى كنيد، نه بهانه اى براى تماشاى زرق و برق زندگى از ما بهتران!
