دكتر شيرين نوروى (روانكاو)
* آيا ترسيدن بچه ها و هراس هايى كه بعضى از آن ها از خود نشان مى دهند، بخصوص در مقابل اشيا و يا تاريكى طبيعى است يا فقط در برخى بچه ها بروز مى كند؟
بله با رشد نوزادان و رسيدن به سنين بعد از نوزادى معمولاً در برابر بعضى چيزها از خود واكنش هاى هراس زده اى نشان مى دهند كه البته بايد گفت تاحدى طبيعى است و به تدريج بسيارى از اين ترس ها همزمان با رشد سنى اش از ذهن او زدوده مى شوند. همه كودكان در زندگى خود با حوادث و اتفاقاتى ترسناك مواجه مى شوند كه براى آن ها ناخوشايند است. اگرچه والدين همه تلاش خود را براى دور نگاه داشتن فرزند خود از اين ترسخوردگى ها مى كنند اما بايد پذيرفت كه محافظت از آن ها در برابر اين احساسات به صورت صددرصدى امكان پذير نيست.نكته ديگرى كه دانستن اش براى والدين مهم است اينكه همان طور كه بچه ها با هم متفاوت هستند، ترس هايشان نيز به هم شبيه نيست و بنابراين والدين نبايد در اين مورد (همانطور كه در بسيارى موارد ديگر) كودكان خود را با ديگر بچه ها قياس كنند.
* آيا نوع ترس بچه ها در سنين مختلف تغيير مى كند يا هميشه ثابت مى ماند؟
در اين پرسش به نكته درستى اشاره شد، در پاسخ بايد بگويم خير اين هراس ها با تغيير سن كودكان چه از نظر كيفيت و چه كميت تغيير مى كند. من سعى خواهم كرد برخى از متداول ترين ترس هاى شايع در ميان كودكان را با توجه به دوره هاى سنى آنها توضيح دهم:
۲ساله ها: بخش اعظم هراس هاى كودكان دو ساله، ناشى از صداهاى غريب و نامأنوس براى آنهاست، از جمله صداى حركت قطار و كاميون، صداى رعدوبرق، جاروبرقى و يا حتى سيفون توالت. اما برخى ديگر از ترس هاى كودكان در اين مقطع سنى جنبه ديدارى نيز دارد مثلاً با ديدن رنگ هاى تيره، اشياى خيلى بزرگ، منزل تازه اى كه به آن اسباب كشى كرده اند و يا با فرورفتن در آب، امكان بروز اين نوع هراس ها در آن ها وجود دارد.
نوع ديگر از ترس و هراس هاى اين سنين از كودكى به ترس هاى شخصى و فردى آن ها مربوط است. ترسهايى چون وحشت از رفتن مادر از منزل براى انجام كار يا جدا ماندن از او به هنگام خواب و يا ترسيدن از حيوانات بخصوص حيوانات وحشى.
۴-۳ ساله: در اين دوره سنى، شايع ترين هراس هاى كودكان به چيزهايى مثل ترس از لولوخورخوره، اشخاصى كه نقاب به چهره زده اند، تنها خوابيدن در اتاق، تنها ماندن در آپارتمان، وحشت از اين كه وقتى وارد منزل مى شود مادرش هنوز به خانه نيامده باشد يا حادثه اى براى مادر رخ دهد يا او را گم كند و... مرتبط است علاوه بر اينها ترسيدن از تاريكى يا زيرزمين خانه ها يا هراس از دزد يا اشخاصى كه در گوشه اى پنهان شده اند از ديگر ترس هاى رايج در سنين بين ۳ تا ۴سالگى است.
اما با بزرگتر شدن بچه ها، باز هم به احتمال زياد نوع ترس هاى آنها دچار تغييراتى مى شود. به اين دليل كه كم كم به دنياى اطرافشان معقول تر نگاه مى كنند. مثلاً اگر در گذشته از قفسه هاى لباس يا زيرتخت خواب و يا تاريكى مى ترسيد، در سنين بالاتر از چيزهايى ديگر مثل جنگ، جاسوس، دزد و... احساس هراس مى كند، يا فرضاً هراس از حيوانات ناآشنا و يا مار به جاى هراس هاى ابتدايى تر خواهد نشست.
در سنين ۱۰ تا ۱۱ سالگى ترس هايى چون ارتفاع، آتش سوزى، اقدامات خشونت آميز گنگ هاى خيابانى، ترس از آدمكشى و يا چيزهاى غيرمنتظره مى تواند شايع ترين هراس هاى كودكان را تشكيل دهد و از اين سن به بعد است كه شكل ترس ها كاملاً مى تواند تغيير يابد و به صورتى درآيد كه در همه آدم هاى بزرگتر و عاقل تر هم امكان بروز دارند. از آن جمله اند هراس از ناشناخته ها يا هر چيز غريبه و ناآشنا و يا مرموز و پنهان و گنگ و اسرارآميز...
اما واكنش والدين در برابر اين هراس هاى كودكان بايد چگونه باشد؟
۱- اول و مهم تر از همه اين كه به هيچ وجه نبايد كودكان از سوى بزرگترها به دليل ترسشان - از هر چه كه باشد - مورد خنده يا تمسخر و يا تحقير قرار بگيرند و بدتر از آن مورد داورى و قضاوت دادن بچه ها و ترس هاى آنهاست با بيان جملاتى چون: «تو چقدر ترسويى!» و... از اين گونه رفتارها بايد به شدت پرهيز شود.
۲- بيش از آن چه بچه ها را در اين گونه موارد مورد پرسش قرار دهيد كه مثلاً «چرا مى ترسى؟» و از اين قبيل، با همدلى و مهربانى به حرف هايى كه بچه ها درباره ترسيدن هايشان مى زنند به دقت گوش كنيد و بگذاريد آنها در اين باره صحبت كنند.
۳- سعى كنيد با صميميت، احساسات آنها را درباره موضوع ترسشان مورد تأييد قرار دهيد. گفتن جملاتى مثل اين كه: «بله عزيزم، مى دانم كه تو احساس ترس (يا نگرانى) از اين موضوع دارى!» يا اينكه « مى دانم كه از سگ به اين خاطر مى ترسى كه ممكن است تو را گاز بگيرد» و... به همدلى شما و كودكتان در اين باره كمك خواهد كرد.
۴- احساس فرزندتان درباره آن چه عامل ترس او مى شود را بدون آن كه مورد قضاوت قرار دهيد و از خوب يا بد بودن آن حرف بزنيد تأييد كنيد و به آن اهميت و اعتبار ببخشيد. كودكان را هرگز در اين باره نفى يا انكار نكنيد.
۵- به آن ها كمك كنيد تا به تدريج بتوانند بر شرايط پيرامون خويش و شناخت يا احساسشان از پديده هاى اطراف، تسلط و كنترل پيدا كنند. در اين باره بايد مراقب بود كه برعكس، كودكان بيش از آن چه هستند، تحت سيطره و كنترل وضعيت بيرونى قرار نگيرند چرا كه امكان تثبيت اين ترس ها در آن ها افزايش مى يابد.
اين امر به افزايش آگاهى ها و شناخت بيشتر والدين از چند و چون و چگونگى ترس ها و هراس هاى كودكانشان و نگرانى هاى ذهنى بچه ها مرتبط است.

اللهم رب النور العظيم و رب الكرسى الرفيع و رب البحر المسجور و منزل التّورية و الانجيل و الزّبور
و رب الظلّ و الحرور و منزل القرآن العظيم
و رب الملائكة المقرّبين و الانبياء المرسلين
اللهم انى اسئلك بوجهك الكريم و بنور وجهك امنير و ملكك القديم
يا حى يا قيوم اسئلك باسمك الذى اشرقت به السموات و الارضون و باسمك الذى به الاوّلون و الاخرون
يا حياً قبل كل حى و يا حياً بعد كل حى يا محيى الموتى و مميت الاحياء يا حى لا اله الا انت

خدايا اى پروردگار بزرگ و پروردگار درياى جوشان و فرستنده كتاب تورات و انجيل و زبور
و پروردگار سايه و آفتاب با حرارت و فرود آورنده قرآن بزرگ
و پروردگار فرشتگان مقرب و پيغمبران مرسل
خدايا من از تو مى خواهم به آبروى كريمت و به نور جمال تابان و درخشنده ات و فرمانروايى ديرينه ات
اى زنده و پاينده از تو مسألت دارم به نام تو كه روشن شد بدان آسمانها و زمين ها و به نامت كه بهبود شوند بدان اولين و آخرين
اى زنده پيش از هر زنده و اى زنده بعد از هر زنده و اى زنده در آنگاه كه زنده اى نيست اى زنده كننده اموات و ميراننده زنده ها اى زنده كه نيست معبودى جز تو.
فرازى از دعاى عهد امام عصر (عج)

درست است كه زن و شوهر به يكديگر نياز دارند و خداى متعال آنان را براى هم آفريده است، اما زن _ با عواطف ويژه و احساسات لطيفى كه دارد _ به گفت وگو و انس و مراقبت و سرپرستى شوهرش بيشتر نياز دارد و از حسن خلق و مهربانى و لبخند شوهرش بيشتر شادمان مى شود. زن زندگى مى كند تا رضايت شوهر و سعادت فرزندانش را تأمين كند و بالاترين پاداش او كلمه سپاس و محبتى كه بر چهره آنها مى بيند و از خوشحالى آنها خوشحال مى شود.
كرامت مرد اين است كه وقتى كه با عقد ازدواج تعهد سرپرستى و اداره زندگى را بر عهده مى گيرد، زن دارى و فرزند پرورى را در اصول برنامه هاى خود قرار دهد و به احساسات و عواطف ويژه همسرش احترام بگذارد. از رفت و آمدها و معاشرتهاى غير ضرورى بكاهد، زودتر به خانه برگردد و با زن و فرزند خود باشد، انس بگيرد، بگويد و بشنود، غذا بخورد و از مهر و محبت پاك آنها لذت ببرد. پيامبر خدا فرمودند: هر مردى كه سفره را بگستراند و زن و فرزند خويش را فرا خواند و غذا را با نام خدا شروع كنند و با شكر خدا به پايان برند، در هنگامى كه هنوز سفره برداشته نشده، خدا رحمت و مغفرت خود را بر آنان نازل فرمايد.
دور از كرامت و شرافت انسانى است كه مردى همسرش را در خانه منتظر بگذارد و در خارج خانه اوقاتش را با ديگران بگذراند.
سيد على اكبر حسينى
برگرفته از كتاب: اخلاق در خانواده

كودكانى كه دچار اضافه وزن هستند، بيش از بقيه كودكان در معرض خطر ابتلا به بيماريها قرار دارند، احتمال شكستگى استخوانها در ناحيه مفصلها در آنها بيش از بقيه افراد است.
البته افزايش وزن باعث بروز بيماريهايى مثل بيماريهاى قلب «ديابت نوع دوم» دوران جوانى نيز مى شود. اما علاوه بر اين آنها دچار مشكلات حركتى، شكستگى استخوان و دردهاى مفصلى نيز مى شوند. حتى در ناحيه مفصلها و استخوانها نيز دچار نقص هايى خواهند بود كه نهايتاً باعث ناهنجاريهاى ظاهرى آنها مى شود.
مطالعات نشان مى دهد ۱۳ درصد كودكانى كه دچار اضافه وزن هستند. حداقل در دوران كودكى خود يكبار دچار شكستگى استخوان شده اند.ورزش و تحرك زياد در كودكان باعث استحكام استخواهاى آنها مى شود. البته، نقش هورمونها نيز در اين بين بى تأثير نيست و ترشح هورمون تستوسترون باعث سخت شدن و قوى شدن استخوانها مى شود و به همين دليل است كه آقايان عضلانى تر از خانمها هستند.
بنا بر اين براى داشتن استخوانهاى محكم و قوى بايد مراقب وزن خود باشيد و سعى كنيد هر روز ورزش يا پياده روى را در برنامه روزانه خود قرار دهيد.

شير و ديگر غذاهاى غنى از كلسيم حتماً بايد در رژيم غذايى كودكان گنجانده شود، زيرا كلسيم باعث استحكام و سلامت استخوان ها مى شود. اما بيش از ۸۵درصد دختران و ۶۰درصد پسران بين ۹ تا ۱۸ سال مصرف روزانه ۱۳۰۰ ميلى گرم كلسيم را ناديده مى گيرند و بدان اهميتى نمى دهند.
كلسيم چه كارى در بدن انجام مى دهد؟
در خلال دوران كودكى و نوجوانى و جوانى بدن از كلسيم و مواد معدنى براى ساخت استخوان هاى مستحكم استفاده مى كند. پروسه اى كه در پايان دوران نوجوانى تكميل مى شود. كلسيم استخوان ها در دوران جوانى و ميانسالى شروع به كاهش مى كند بخصوص اين اتفاق در خانم ها بيشتر رخ مى دهد. كلسيم نقش مهمى را در انقباض ماهيچه ها كه وظيفه انتقال پيام ها را در بين عصب ها و آزادكردن هورمون ها برعهده دارند، ايفا مى كند چنانچه سطح كلسيم خون كم باشد براى تنظيم و عملكرد سلولها كلسيم از استخوان ها گرفته مى شود وقتى كودكان در دوران كودكى كلسيم كافى مصرف كنند و فعاليت هاى ورزشى و فيزيكى را نيز تا دوران نوجوانى انجام دهند در دوران جوانى و ميانسالى زندگى خود را با بدنى همراه با استخوان هاى مستحكم ادامه مى دهند.
بدن كودكان نوپاى ۱ تا ۲ سال روزانه ۵۰۰ ميلى گرم كلسيم و ۴ تا ۸ سال روزانه ۸۰۰ ميلى گرم و ۹ تا ۱۸ سال روزانه ۱۳۰۰ ميلى گرم كلسيم نياز دارد.
منابع غنى از كلسيم:
البته شير و ديگر محصولات لبنى بهترين منابع كلسيم هستند. اما محصولات سويا، آب پرتقال و برنج نيز منابع خوبى از كلسيم هستند. البته هشدارهايى در مورد مصرف كلسيم وجود دارد.
به طور مثال كودكان زير يك سال نبايد از تمام محصولات شيرى يا شير پرچرب استفاده كنند زيرا احتمال آلرژى در آن ها وجود دارد، كودكان بين ۱ تا ۲ سال براى رشد طبيعى و تحولات مغز بايد از شير پرچرب استفاده كنند.
اما بعد از سن دو سالگى شير كم چرب يا بدون چربى براى آن ها مناسب است. اما يك خبر خوب اين است كه تمام انواع شيرها، از كم چرب، پرچرب تا بدون چربى همه داراى ميزان يكسان كلسيم هستند.
كودكانى كه نسبت به شير دچار آلرژى مى شوند:
پروتئين هاى موجود در شير ممكن است عكس العمل هاى آلرژيك در برخى از افراد ايجاد كند.
كاسئين «Casein» مهمترين پروتئين موجود در شير گاو است كه ۸۰ درصد شير گاو را تشكيل مى دهد، چنانچه كودك شما نسبت به اين شير آلرژى داشت با مشورت پزشكش از مواد جايگزين مثل پروتئين سويا، سبزيجات، برنج، پورينگ، دسرهاى مخصوص براى تأمين كلسيم مورد نياز استفاده كنيد. گياهانى كه داراى برگ هاى سبز تيره هستند، كلم بروكلى و غلات نيز منابع غنى اى از كلسيم هستند.
كودكان و مشكلات مربوط به لاكتوز:
كودكانى كه دچار عدم توانايى در هضم لاكتوز هستند و آنزيم هاى روده اى خاص را كه به هضم شكر اين محصولات لبنى كمك مى كند، به ميزان كافى ندارند، ممكن است پس از نوشيدن شير يا ديگر محصولات لبنى دچار درد شكم و اسهال شوند.
بنابراين بايد از محصولاتى كه لاكتوز كمى دارند مثل «پنير چدار» و ماست استفاده كنند زيرا هضم آن ها آسانتر است و مشكلى براى آنها ايجاد نمى كند.

ترجمه: هليا خرم

سالانه افراد بى شمارى در سراسر جهان به بيمارى حاد كليه مبتلا مى شوند. اما هنوز اكثر مردم چيزى درباره اين بيمارى - كه تا زمانى كه خيلى پيشرفته مى شود و خودش را نشان مى دهد - نمى دانند. همانند بيمارى قلبى، بيمارى كليوى نيز يكى از مشكلات خاموشى سلامتى است كه هيچ علائم يا نشانه اى در مراحل اوليه از خود بروز نمى دهد.
در واقع بيمارى زمانى نمود پيدا مى كند كه عملكرد كليه كاهش پيدا مى كند و يا متوقف شود. به همين دليل است كه پزشكان سعى دارند با آگاه كردن مردم درباره اين بيمارى و روند آن شانس خود را براى جلوگيرى از عدم عملكرد كليه و نهايتاً مرگ افراد افزايش دهند.
كليه هاى سالم با توليد ادرار، خون بدن را از فضولات و مواد سمى پاك مى كنند. آن ها ميزان «فلويد» بدن را تنظيم مى كنند و احتياج به موادغذايى مثل سديم، كلسيم، پتاسيم و فسفر دارند. علاوه بر اين كليه هاى بدن هورمون هايى ترشح مى كنند كه باعث تنظيم فشارخون، ساخت سلول هاى خونى قرمز رنگ و مستحكم شدن استخوان ها مى شود. اكثر كليه ها عملكرد خوب و درستى دارند، اما گاهى اوقات كليه ها توانايى خود را در خارج كردن «فضولات و فلويدها» از دست مى دهد كه باعث مى شود ميزان اين مواد خطرناك در بدن افزايش پيدا كند. چنانچه اين موضوع معالجه نشود، ساخت مواد سمى، فلويد اضافى و ميزان مواد معدنى خطرناك در بدن باعث مرگ مى شود.
دو نوع بيمارى كليه وجود دارد
۱) بيمارى كليوى حاد: وقتى كه ناگهان كار كليه ها متوقف مى شود.
۲) بيمارى كليوى مزمن (كهنه): در اين نوع رشد اين پروسه و روند بيمارى در طى چند ماه يا حتى چند سال طول مى كشد و چنانچه درمان نشود، مى تواند باعث از كار افتادن يك كليه يا هر دوى آن ها شود.
نشانه ها و علائم هر نوع بيمارى بستگى به شدت آن دارد. بيمارى نوع اول اغلب پس از يك عمل جراحى پيچيده يا يك ضربه يا آسيب جدى رخ مى دهد كه علائم آن مثل جمع شدن فلويد، خونريزى داخلى، سرگيجه و حالت كما به طور يك دفعه و ناگهانى خودشان را بروز مى دهند كه خوشبختانه در بسيارى از بيماران با درمان مناسب كليه ها به وضعيت طبيعى يا نزديك به آن بازمى گردند.
بيماران مبتلا به بيمارى كليوى مزمن، معمولاً با كاهش دائمى عملكرد كليه ها مواجه مى شوند كه بيمارى فشار خون و ديابت از رايج ترين دلايل آن است.
درحقيقت بيش از ۴۰درصد بيمارانى كه به بيمارى ديابت نوع يك مبتلا هستند، دچار بيمارى كليه مزمن نيز خواهند شد.
اما يك خبر خوب، چنانچه بيمارى ديابت كنترل شود، احتمال ناراحتى كليه كاهش پيدا مى كند.
نحوه درمان بيماران كليوى
نحوه درمان اين بيماران بستگى به درجه بيمارى و ميزان پيش رفتگى آن دارد و در مراحل اوليه با تجويز داروهايى خاص قابل درمان است، اما در مراحل حادتر و انتهايى اين بيماران به «دياليز» منظم يا حتى پيوند كليه نياز دارند.
در دياليز از دستگاهى استفاده مى شود كه محصولات اضافى و فضولات و فلويدهاى اضافه را از خون بدن خارج مى كند و آن را تصفيه مى كند.
دو نوع دياليز براى اين بيماران وجود دارد، در نوع اول آن كه HD ناميده مى شود، بيمار هفته اى سه مرتبه يا بيشتر بايد به مركز دياليز برود و تا اتمام درمان به ماشين مربوط به دياليز وصل باشد. اما نوع دوم آن كه PD ناميده مى شود، معمولاً هر روز انجام مى شود كه در اين روش با استفاده از لوله اى كه هنگام پيوند كليه در قسمت نيم تنه بالاى بيمار قرار داده اند فضولات و مواد سمى از داخل كليه انسان خارج مى شود.
«گستون برت» يكى از ۶۰ هزار بيمارى است كه در ليست انتظار بيماران پيوند كليه است. اين كارگر ۵۶ ساله ۵ روز در هفته كار مى كند و هر روز نيز دياليز مى شود. او مى گويد: درست است كه با مشكلات زيادى مواجه هستم، اما با آن ها كنار مى آيم، مهم نيست، من زندگى خوب و سالمى دارم و اصلاً شكايتى ندارم.
دكتر «راد» متخصص كليه مى گويد: هيچ درمانى براى بيماران كليوى مزمن وجود ندارد اما با دادن آگاهى لازمه به افراد عادى كمك كنيم تا حداكثر زمان ممكنه كليه هاى سالمى داشته باشند كه بخوبى كار كند.
براى داشتن كليه هاى سالمتر:
۱) فشار خون خود را هميشه كمتر از ۱۲۰ روى ۸۰ نگه داريد. ۱۲۰‎/۸۰
۲) چنانچه به بيمارى ديابت مبتلا هستيد، حتماً تحت نظر پزشك باشيد و سعى كنيد آن را كنترل كنيد.
۳) رژيم غذايى مناسب و مغذى داشته باشيد و حداقل روزانه ۵ وعده از ميوه جات و سبزيجات استفاده كنيد.
۴) مراقب كلسترول خود باشيد.
۵) سيگار نكشيد.
۶) روزانه بيش از ۲‎/۴۰۰ ميلى گرم سديم (نمك) مصرف نكنيد، يعنى تقريباً معادل يك قاشق چايخورى.
۷) حتماً روزانه زمانى را به ورزش اختصاص دهيد.
۸) حتماً سالى يك بار براى معاينه كليه هاى خود نزد پزشك برويد.
۹) همه آزمايش هاى مربوط به كليه را كه پزشكتان لازم و ضرورى مى داند، انجام دهيد.
۱۰) چنانچه دچار عفونت هاى كليوى يا مثانه شديد نزد پزشك برويد كه از علائم آن ادرار همراه درد يا سوزش، كدر و قرمز رنگ شدن رنگ ادرار، تب و لرز شديد، كمر درد و يا درد در دو طرف دنده هاى بدن است.