ساير محمدى
روزى از روزهاى زندگى
«روزى از روزهاى زندگى» عنوان رمانى به قلم مانليو آرگه تا شاعر و رمان نويس معاصر السالوادورى است كه با ترجمه پرى منصورى از سوى انتشارات مرواريد به بازار آمده است.
مانليو آرگه تا در نتيجه فعاليت هاى سياسى اش چون اغلب نويسندگان و روشنفكران آمريكاى لاتين و لحن تند و انتقادى و رسواكننده آثارش ناگزير يك دهه را در فاصله ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ در كشور كاستاريكا در تبعيد به سر برد.
او پس از امضاى قرارداد صلح و پايان دادن به جنگ هاى داخلى موفق شد به ميهن خود بازگردد. وى در سال ۱۹۸۰ رمان «روزى از روزهاى زندگى» و سال بعد «... درياى جنوب مى تپد» را نوشت و منتشر كرد كه در آنها با به كارگيرى سبكى ساده و روشن، قهرمانان و شخصيت هاى آثارش را از طبقه روستاييان برگزيد و تاريخ را با افسانه درآميخت. وى در صدد برآمد جدا از گزارش هاى موجود از رويدادهاى تاريخى كشورش، برخى حوادث را چنان كه هموطنانش نسل به نسل شاهد و يا براى هم روايت كرده بودند، در رمان هايش بگنجاند.
وى در بازگشت به كشورش مورد استقبال فراوان قرار گرفت و جوايز متعددى نصيب آثارش شد و در سال ۲۰۰۰ در مقام مشهورترين نويسنده امروز السالوادور طى مراسمى رسمى از او تجليل شد.
رمان «روزى از روزهاى زندگى» كه زمانى در كشورش جزو آثار ممنوعه محسوب مى شد، امروز در شمار كتاب هايى است كه در مدارس دولتى خواندن آن را به دانش آموزان تكليف مى كنند. علاوه بر آن، اين رمان به بسيارى از زبان هاى جهان ترجمه و منتشر شده و به عنوان يكى از پنج رمان ممتاز آمريكاى لاتين در قرن بيستم معرفى شده است. انتشارات مرواريد، اين رمان ۲۳۰ صفحه اى را به قيمت ۲۳۰۰ تومان چاپ و منتشر كرده است.
نوشتن با دوربين

«نوشتن با دوربين» عنوان كتابى با عنوان فرعى رو در رو با ابراهيم گلستان است كه به اهتمام پرويز جاهد فراهم آمده و چاپ دوم آن اخيراً از سوى نشر اختران به بازار آمد.
پرويز جاهد به عنوان رساله دوره دكتراى خود در يكى از دانشگاه هاى لندن تحقيقاتش را در زمينه سينماى ايران متمركز كرد و پيرامون «تاريخ تحليلى ريشه هاى موج نو در سينماى ايران» دست به بررسى و تحليل زد.
او در اولين قدم به سراغ ابراهيم گلستان به عنوان نويسنده و كارگردان پيشگام سينماى روشنفكرى و غيرمتعارف ايران رفت و از حافظه او به عنوان تاريخ شفاهى سينماى موج نو مدد گرفت و مستنداتى خواندنى و قابل بحث به سينماگران و دست اندركاران اين عرصه، عرضه كرد. اين كتاب به مباحثى چون مستندسازى گلستان، تأسيس استوديو گلستان، همكارى او با فروغ فرخزاد و توليد فيلم هاى داستانى و بلند «خشت و آينه» و «اسرار گنج دره جنى» و دريافت و درك ديدگاه هاى گلستان در زمينه هاى مربوط به واقعگرايى در ادبيات و سينما، استعاره و نماد در آثار او، حكومت و پروژه مدرنيسم در ايران، روشنفكران ايرانى و گفتمان غرب ستيزى و... مى پردازد. در اين گفت وگوها گلستان با كلام صريح و تا حدى نيش دار و گزنده خود به نقد فضاى روشنفكرى، ادبى و سينمايى ايران در دهه هاى سى و چهل مى نشيند و درباره بسيارى از چهره هاى شاخص روشنفكرى، ادبى و هنرى اين دوران از هدايت گرفته تا شاملو و از خانلرى تا يارشاطر، از آل احمد تا چوبك، از كيميايى تا كيارستمى، از تقوايى تا شهيدثالث سخن مى گويد. ابراهيم گلستان سال هاست كه مقيم لندن بوده و در زمان اين گفت وگوها سه رمان آماده چاپ داشته است.
نشر اختران چاپ اول اين كتاب را در بهار ۸۴ به بازار فرستاد كه خيلى زود ناياب شد و هم اينك چاپ دوم آن را در ۲۷۶ صفحه و به قيمت ۳۰۰۰ تومان روانه بازار كرده است.

عليرضا كيوانى نژاد
واپسين شماره هفته نامه ايران جمعه در سال۸۴ است و طبق قانونى نانوشته، بهتر است يك راست برويم به واكاوى، نقد و يا مرورى گذرا بر آنچه طى سال گذشته در ادبيات ايران وجهان گذشت.
سال۱۳۸۴ براى ادبيات ايران سال بدى نبوده اگرچه بايد در به كار بردن كلمات، دقت بيشترى به خرج دهيم. سالى كه اگرچه كتابهاى فوق العاده اى در اين عرصه ظهور نكردند اما همان چندتايى كه به مدد ذهن خلاق نويسندگان شان، بارقه اميد بودند، باز هم نويد روزهاى بهترى را دادند.
ابتدا به سراغ ادبيات جهان مى رويم به دليل آنكه در اين عرصه راحت تر مى شود خوب و بد كرد و البته كسى هم لب به اعتراض نخواهد گشود!!- اگرچه خوب و بد، نسلى است _ بگذاريد سال۲۰۰۵ ميلادى را به چند كتاب بزرگ اختصاص دهيم ونخست از كتاب «جى.كى. رولينگ» نام ببريم _ در اين مقال، توالى زمان مطرح نيست _ همو كه با خلق چند شخصيت دوست داشتنى در قالب كتاب يا بهتر است بگوييم مجموعه داستانهاى هرى پاتر، خودش را به عنوان ملكه اى در دنياى ادبيات نوجوان تثبيت كرد. اين نويسنده حالا ديگر پولدار و متمول، با نوشتن كتاب هرى پاتر و شاهزاده دورگه (نيمه اصيل) فرصتى براى عرض اندام رقباى خود باقى نگذاشت. انتشارات «بلومبذبرى» بسيار خوشحال شد وقتى تمام نسخه هاى كتاب خانم نويسنده را، در كمتر از يك ماه فروخت. رولينگ، پس از فروش اين كتاب به نقاط مختلف دنيا سر زد تا در مراسم گوناگون به تبليغ كتابش بپردازد هر چند نيازى به اين كار نبود. اين كتاب براى نخستين بار در تهران نيز توزيع همزمان شد تا خداى ناكرده كسى به سرش نزند، اين كتاب را دزدكى ترجمه كند!
از هرى پاتر و دنياى مدرسه جادوگرى «هاگوارتس» بياييم بيرون و خودمان را بسپاريم به امواج يك حادثه. حادثه اى كه در بستر لحظه ها، چنان نفس را به شماره مى اندازد كه گويى تمام لحظات، قابل لمس هستند. اين يعنى توصيف جادوى «دن براون» و اثر جاودانه پليسى اش به نام «رمز داوينچى».
دن براون حتى از رولينگ هم خوش شانس تر است چرا كه كتابش توانست براى نخستين بار، ده ماه در صدر فهرست پرفروشهاى جهان باشد و اين يعنى اوج توانمندى. اسلاف دن براون چون آگاتاكريستى، كانن دويل، سيدنى شلدون و سايرين، با خلق شخصيتهايى به ياد ماندنى، نام و آوازه خود را جاودان و اثر خود را مانا كردند اما هيچ يك از آنها نتوانستند، كتاب خود را در فهرست رمانهاى برتر قرن بيستم تصور كنند يا ببينند. كارى كه دن براون موفق به انجامش شد.
دن براون، كتابى را به دنياى ادبيات پليسى هديه كرد كه ميچيكو كاكوتانى منتقد سرشناس روزنامه نيويورك تايمز، آن را بهترين كتاب نوشته شده در اين ژانر تاكنون ناميد. «رمز داوينچى» به خاطر نثر ساده اما عميقش و همين طور ترسيم فضاهايى مملو از تصوير همراه با پيچيدگى هاى خاص اين ژانر، موفق به كسب عنوان پرفروش ترين كتاب سال ايالات متحده شد. دن براون اما به خاطر اين كتاب كلى هم دردسر كشيد. چون تنها سه ماه از توزيع سراسرى آن گذشته بود كه دونفر مدعى شدند، وى، سوژه آنها را دزديده و نويسنده مذكور مدتها وقت صرف كرد تا توانست در دادگاه اثبات كند، چنين چيزى نبوده است.
- دريا (The Sea)
اين عنوان را به ياد داشته باشيد چون از نويسنده اش بيشتر خواهيد شنيد از «جان بانويل» حرف مى زنيم كه با نوشتن اين رمان، توانست جايزه بوكر را نيز از آن خود كند و مدتها نقل مجلس روزنامه هايى چون گاردين و نيويورك تايمز باشد. دريا، رمانى است با يك روايت خطى كه به خاطر نظم خاصش مورد تحسين منتقدان قرار گرفت.
كتاب ديگرى كه نبايد در اين گذر ناديده گرفته شود، قطعاً، «شبنم شكن» است به قلم نويسنده اهل هائيتى يعنى «ادويج دانتيكا». اين خانم نويسنده، كه اكنون ساكن ايالات متحده است، با نوشتن اين رمان، گوى سبقت را از «كازوايشى گورو»ى ژاپنى ربود و توانست جايزه معتبر پن ‎/ فاكنر را از آن خود كند. دانتيكا كه پيش از اين به خاطر نوشتن رمانى چون «كرك و كريك» تحسين شده بود، در مراسم اهداى اين جايزه گفت: «آن را به خانواده ام تقديم مى كنم كه مرا با آداب و رسوم كشورم بزرگ كردند.»
اما از پن‎/ فاكنر گفتيم و بى انصافى است از نوبل سياسى چيزى نگوييم. نوبلى كه براى سومين مرتبه به يك نمايشنامه نويس اهدا شد. «هارولد پينتر» به خاطر نيم قرن تلاش در اين عرصه، توانست نوبل را به خود اختصاص دهد. جايزه اى كه منجر به استعفاى يكى از اعضاى آكادمى نوبل شد. پينتر اين جايزه را به خاطر انتقاد از سياستهاى بلر _ نخست وزير انگليس _ دريافت كرد در حالى كه حتى جزو كانديداهاى اصلى اين جايزه هم نبود. وى به خاطر مبتلا بودن به سرطان، نتوانست درمراسم اهداى جايزه آكادمى نوبل شركت كند!
بيش از اين به ادبيات دنيا نمى پردازيم و اشاره وار بگوييم كه آثارى چون «احتياج داريم درباره كوين حرف بزنيم» - از ليونل شريور برنده جايزه ادبى اورنج _ دندان سفيد _ اثر زادى اسميت _ چهارم سپتامبر_ جيمز پاترسون _ و چندين كتاب ديگر، جزو كتابهاى خوب سال۲۰۰۵ ميلادى بودند.
اما نقبى مى زنيم به دنياى ادبيات خودمان و دست به عصا از كتابهايى نام مى بريم كه خوب بودند.
از مجموعه داستانهاى موفق بگوييم. عليرضا محمودى ايرانمهر با مجموعه داستان «بريم خوش گذرونى» حضور موفقى داشت. او در اين مجموعه داستان فراتر از كليشه ها رفت. گويى در كنار تك تك شخصيتهاى داستانش ايستاده و لحظه را زندگى مى كند. مجموعه اى كه داستانهاى بسيار كوتاهش _ به قول خودش، داستان واره _ به اندازه كافى جذاب هستند كه آدم را مجاب كنند براى دوباره خواندن.
مى شود كتاب ديگرى را در كنار اين مجموعه قرارداد البته يك رمان. رمانى كه به زعم منتقدان ادبى مطبوعات بهترين رمان سال۸۴ است يعنى «شالى به درازى جاده ابريشم.»
مهستى شاهرخى با نوشتن رمانى كه خواندنش وقت چندانى نمى گيرد نشان داد خوب تمرين ساده نويسى كرده است، محتواى رمان در به تصوير كشيدن زندگى زنى كه با مردى غربى ازدواج كرده، آنقدر غنى است كه بتوان از آن به عنوان رمانى خوب ياد كرد. يأس و زدگى از زندگى، مرارت ناشى از پوچى، دورى از خانواده، به تصوير كشيدن تفاوتهاى بنيادى در تقابل دوفرهنگ شرق و غرب، توجه به درونمايه شخصيتها، آدمها و رفتارى كه در قبال رفتارى ديگر از خود بروز مى دهند، به كارگيرى به جاى ديالوگ، ريتم صحيح داستان و غيره، نشانه هايى هستند كه منتقدان مطبوعات بر آن شدند تا اين كتاب را به عنوان برگزيده هيأت داوران مطبوعات معرفى كنند (از حاشيه هاى چاپ اين كتاب در ايران مى گذريم!)
- تو مى گى من اونو كشتم؟!
اين هم عنوان كتاب ديگرى است كه قابل توجه است. مجموعه داستانى متشكل از سه داستان به قلم احمد غلامى. اين كتاب را اصلاً با كتابهاى قبلى  اش يعنى «فعلاً اسم ندارد»، «كفشهاى شيطان را نپوش» و يكى دوتاى ديگر مقايسه نكنيد. پيشرفت غلامى در اين كتاب چشمگير است. كتاب غلامى وجه متمايز ديگرى هم داردو آن، روايت داستانها در بستر و قالب ديالوگ است. حذف توصيف، كارى بودكه نويسنده در نهايت دقت به آن رسيده است. بايد از كتابهاى ديگرى هم نام برد چون «وقت تقصير» محمدرضا كاتب يا مجموعه شعر نيم غبار دلخوشى محمد هاشم اكبريانى (مهاب) _ كتاب كاتب جايزه ادبى يلدا را نيز از آن نويسنده اش كرد _ و بهترينها اما واقعيت اين است كه سال۸۴ نيز سال «كم خوبى» بود چه خوب و بد، نسبى است.

روزنامه گاردين نوشته بود:«دور و بر خانه سالينجر، همسايه ها كمتر سر و صدا مى كنند تا مبادا حواس نويسنده محبوب اما منزوى محله آنها پرت شود.»باورش كمى سخت است اما حقيقت دارد. نويسنده ها در برخى كشور ها از ارج و قرب والايى برخوردارند.»
نمونه ديگرى از اين احترام گذاشتن را مى توان در مورد پل استر ديد. نويسنده شهير و بلند آوازه آمريكايى و صاحب كتاب هايى چون: هيولا، ارواح، شهر شيشه اى، كشور آخرين ها،حماقت هاى بروكلين و ...
شهردار بروكلين دوشنبه هفته گذشته را به در بروكلين به عنوان روز «پل استر» نام گذارى كرد.
اين شهردار در بيانيه بلندبالايى اعلام كرد: «من به نمايندگى از طرف تمام اهالى بروكلين از پل استر به مثابه والت ويتمن بزرگ امروز كه شهر محبوب ما را بر صفحه كاغذ آورده و به آن جاودانگى بخشيده است، تقدير مى كنم.»
پل استر در آخرين رمان خود «حماقت هاى بروكلين»، آشكارا به بروكلين و به ويژه حوالى «پارك اسلوپ» پرداخته كه خودش به مدت ۱۹ سال در آنجا زندگى كرده است.استر در اين رمان حداقل ۱۲ بار از رستوران ها، مدارس، بيمارستان ها، ادارات پست، گاراژها و سلمانى هاى واقعى بروكلين نام برده و به توصيف آنها پرداخته است.
اين نويسنده كه نايب رئيس انجمن جهانى «پن» (قلم) نيز هست، درباره نامگذارى اين روز به نام او به خبرنگار «ژورنال نيوز» اظهار داشت: «من به خاطر سخنرانى كه بايد در اين باره داشته باشم، كمى دستپاچه شده ام!»
او در «حماقت هاى بروكلين» به طور علنى احساسات خود را بر عليه «جورج دابليو بوش»، رئيس جمهور آمريكا نشان داده است.استر به خاطر سمت و موقعيتى كه در انجمن جهانى پن دارد، تاكنون مطالعات زيادى درباره سياست هاى بوش داشته است.
مارگارت اتوود، نويسنده كانادايى هفتمين جشنواره ادبى بين المللى «ريك جاويك» را كه همه ساله در ايسلند برگزار مى شود گشايش كرد.موضوعى كه جشنواره امسال به آن مى پردازد رابطه بين ادبيات و حوادث سياسى‎/جهانى است.
روزنامه «اج» چاپ استراليا هم نوشت:اتوود به هنگام گشايش اين جشنواره ادبى كه به مدت يك هفته داير است از دولت ها خواهد خواست به حق مقدس آزادى بيان احترام بگذارند.
در مراسم بازگشايى علاوه بر مارگارت اتوود نويسندگانى چون پل استر و نيك هورنبى و حنان الشيخ و آنى پرو نيز حضور دارند.دى بى سى پيير نويسنده زاده استراليا كه در سال ۲۰۰۳ با كتاب «ورنون خداى كوچولو» برنده جايزه بوكر شد نيز از جمله مهمانان اين جشنواره خواهد بود.
پل استر و همسرش «سيرى هوشتوت» نيز از جمله شركت كنندگان در جشنواره ادبى ريكجاويك هستند.رمان هوشتوت با عنوان «آنچه من دوست داشتم» در سال ۲۰۰۳ برنده بهترين كتاب خارجى فرانسه شد.
نويسندگان بسيارى از ديگر كشور هاى جهان نظير اسپانيا، ايتاليا و تركيه نيز در اين جشنواره حاضر خواهند بود.
در سال هاى گذشته نويسندگان سر شناسى چون گونتر گراس، خوزه ساراماگو، هاروكى موراكامى، اى.اس.بايت و كورت وانيگوت در اين جشنواره شركت كرده بودند.

كتابخانه اى در انتظار
۴ماه از وقوع حادثه آتش سوزى در كتابخانه دانشكده حقوق دانشگاه تهران مى گذرد و تنها ۸۳ عنوان كتاب براى اين كتابخانه خريدارى شده است. خريد منابع لاتين از طريق دريافت كاتالوگ هاى ناشران خارجى، بازخريد نشريات از دست رفته و كپى بردارى از نشريات ديگر كتابخانه ها، بازسازى كتاب هاى نيمه سوخته، خريد كتاب هاى مرجع فارسى و راه اندازى سايت كتابخانه از جمله وعده هايى بود كه پيش از اين از طريق مسؤولان كتابخانه و دانشكده حقوق به رسانه ها اعلام شده بود با اين حال هنوز بودجه مستقلى براى بازخريد كتاب ها و منابع از دست رفته در نظر گرفته نشده است. ۸۳ عنوان كتاب خريدارى شده كه البته هنوز به اين كتابخانه تحويل داده نشده اند، شامل موضوعات حقوقى، سياسى و روابط بين الملل است كه از بين عناوين موجود در بازار خريدارى شده اند و در حقيقت جايگزينى براى كتابهاى سوخته نيستند.


اسرار ازل را نه تو دانى و نه من
همايش بزرگداشت حكيم عمر خيام نيشابورى از سوى رايزنى فرهنگى جمهورى اسلامى ايران در قطر و با همكارى دانشگاه قطر برگزار مى شود. موضوعات وعناوين پيشنهادى براى مقالات و سخنرانى ها؛ شخصيت و زندگانى عمر خيام، خيام درايران و در نظر ايرانيان، چهره جهانى خيام ( به ويژه در دنياى غرب )، خيام در جهان عرب، خيام شاعر، خيام دانشمند، معرفى و بررسى آثار خيام، ترجمه رباعيات خيام به زبان هاى زنده دنيا، محورهاى اصلى انديشه هاى خيام در رباعيات و ... است. مهلت ارسال مقالات تا دوازدهم بهمن ماه سال جارى بوده است، همايش مذكور با حضور خيام شناسان ايرانى و خارجى ۲۴ و ۲۵ اسفند ماه ۱۳۸۴ ( برابر با ۱۵ و ۱۶ مارس ۲۰۰۶ ميلادى در دوحه) در دانشگاه قطر، سالن تكنولوژى آموزشى برگزار خواهد شد.


اشك هاى گل آلود يك الهه
در اين وا نفساى كتاب كه ظاهراً كمتر كسى مطالعه مى كند، چاپ كتاب شعر شهامت مى خواهد.اشك هاى گل آلود يك الهه مجموعه شعرى است سروده مريم حاتمى كه حاوى ۴۲ غزل است و اغلب مضمونى عاشقانه دارد.
آن چه در پى مى آيد بخشى از يك غزل از اين مجموعه شعر است:
آن سايه نامه هاى مرا باز خوانده بود‎/ ديشب دوباره پنجره ام باز مانده بود
ديشب ميان كوچه  كسى عاشقانه مرد‎/ از بس براى يك نفر از عشق خوانده بود ...
مجموعه شعر «اشك هاى گل آلود يك الهه» با ۴۴ صحفه، شمارگان دو هزار نسخه و قيمت هزار تومان از سوى انتشارات سخن گستر با همكارى دبيرخانه دائمى چاپ آثار ادبى دانشجويان ايران به چاپ رسيده است.


ساراماگو و كتاب كودك
نخستين و تنها كتابى كه «ژوزه سارامگو» براى كودكان نوشته با ترجمه «رامين مولايى» به فارسى برگردانده شد.
«رامين مولايى» مترجم اين كتاب گفت  : كتاب «بزرگ ترين گل دنيا»، تنها كتابى است كه «ژوزه ساراماگو» براى كودكان پس از اينكه، سال ۱۹۹۸ جايزه نوبل ادبيات را از آن خود كرد، در سال ۲۰۰۱ نوشت.
اين كتاب «ساراماگو» نشان مى  دهد كه نوشتن براى كودكان چقدر با اهميت است.شايد «ساراماگو» پس از سال ها به اين نتيجه رسيده براى كودكان نيز بايد بنويسد، البته شايد در اسم اين كتاب را براى كودكان نوشته باشد؛ چرا كه همه مى  توانند مخاطب اين كتاب باشند.

نو روز ۸۵ مبارك

كاريكاتور